Περιεχόμενα του βιβλίου

Αχμέτ Νταβούτογλου, Στρατηγικό βάθος, η διεθνής θέση της Τουρκίας (Εκδόσεις Ποιότητα 2010)

Περιεχόμενα
Εισαγωγικό σημείωμα των εκδόσεων Ποιότητα…………………………………15
Πρόλογος……………………………………………………………………………………..21
Εισαγωγή……………………………………………………………………………………..25

ΜΕΡΟΣ Α΄
ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1
Οι παράμετροι της ισχύος και ο στρατηγικός σχεδιασμός……………….45
1.1. Η εξίσωση της ισχύος και τα στοιχεία της……………………………………48
1.1.1. Τα σταθερά δεδομένα: γεωγραφία, ιστορία, πληθυσμός
και πολιτισμός………………………………………………………………..48
1.1.2. Τα δυναμικά δεδομένα: Η οικονομία, η τεχνολογία
και η στρατιωτική ικανότητα……………………………………………58
1.1.3. Η στρατηγική νοοτροπία και η πολιτισμική ταυτότητα………… 65
1.1.4. Στρατηγικός σχεδιασμός και πολιτική βούληση…………………..68
1.2. Ο ανθρώπινος παράγοντας και ο πολλαπλασιαστής επιρροής
στη διαμόρφωση της στρατηγικής………………………………………………73
1.3. Παράδειγμα ενός πεδίου εφαρμογής: Η αμυντική βιομηχανία………..78
1.3.1. Οι παράμετροι ισχύος και η αμυντική βιομηχανία………………..78
1.3.2. Οι παράμετροι ισχύος της Τουρκίας και η αμυντική της δομή….83

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2
Η ανεπάρκεια στρατηγικής θεωρίας και οι συνέπειές της……………….89
2.1. Η επανερμηνεία των στοιχείων ισχύος της Τουρκίας…………………….89

2.2. Η ανεπάρκεια στρατηγικής θεωρίας……………………………………………92
2.2.1. Το θεσμικό και δομικό υπόβαθρο………………………………………93
2.2.2. Το ιστορικό υπόβαθρο……………………………………………………..99
2.2.3. Το ψυχολογικό υπόβαθρο: Η διχασμένη προσωπικότητα
και η ιστορική συνείδηση……………………………………………….110

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3
Η ιστορική κληρονομιά και η διεθνής θέση της Τουρκίας……………..117
3.1. Η διεθνής θέση της Τουρκίας στο πλαίσιο
της ιστορικής διαδικασίας……………………………………………………….117
3.2. Η μεταψυχροπολεμική περίοδος και οι εξωτερικοί παράμετροι
της διεθνούς θέσης…………………………………………………………………130
3.3. Η πολιτική κουλτούρα και οι εσωτερικές παράμετροι
της διεθνούς θέσης…………………………………………………………………137
3.3.1. Η ιστορική κληρονομιά και το υπόβαθρο πολιτικής κουλτούρας…138
3.3.2. Η ιστορική συνέχεια και τα πολιτικά ρεύματα……………………144
3.3.2.1. Νεοοθωμανισμός……………………………………………….146
3.3.2.2. Νεοαποικιοκρατία και ισλαμισμός……………………….148
3.3.2.3. Η φιλοσοφία του Διαφωτισμού και ο
ριζοσπαστικός δυτικισμός……………………………………151
3.3.2.4. Από τον τουρκισμό στον νεοεθνικισμό………………….153
3.3.3. Η μεταψυχροπολεμική περίοδος και τα πολιτικά ρεύματα…..154

ΜΕΡΟΣ Β΄
ΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΜΕΝΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ
ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΠΕΔΙΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4
Οι γεωπολιτικές θεωρίες: Η μεταψυχροπολεμική περίοδος
και η Τουρκία…………………………………………………………………………….163
4.1. Η αντίληψη του χώρου, οι γεωγραφικοί προσδιορισμοί και οι χάρτες…163
4.2. Γεωπολιτικές θεωρίες και παγκόσμιες στρατηγικές…………………….171
4.3. Η μεταψυχροπολεμική περίοδος και τα πεδία γεωπολιτικού κενού….180
4.4. Ο επαναπροσδιορισμός της γεωπολιτικής δομής της Τουρκίας…….189

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5
H εγγύς χερσαία περιοχή. Βαλκάνια, Μέση Ανατολή, Καύκασος…..195
5.1. Οι ιστορικές/γεωπολιτικές αναγκαιότητες και τα Βαλκάνια…………196
5.2. Η πύλη που ανοίγεται προς την Ασία και ο Καύκασος…………………202
5.3. Μία αναπόφευκτη ενδοχώρα (Hinterland): Η Μέση Ανατολή………210
5.4. Οι συνοριακές ευελιξίες της εγγύτερης χερσαίας περιοχής
και οι σχέσεις με τις γειτονικές χώρες……………………………………….229

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6
Εγγύς θαλάσσια περιοχή. Εύξεινος Πόντος, Ανατολική Μεσόγειος,
Περσικός κόλπος, Κασπία…………………………………………………………..239
6.1. Ιστορική αναδρομή…………………………………………………………………239
6.2. Η περίοδος του Ψυχρού πολέμου και οι πολιτικές θάλασσας
της Τουρκίας…………………………………………………………………………244
6.3. Η μεταψυχροπολεμική περίοδος και τα στοιχεία της νέας
στρατηγικής θάλασσας……………………………………………………………249
6.3.1. Η περιοχή του Εύξεινου Πόντου και οι εξαρτώμενες
υδάτινες αρτηρίες………………………………………………………….251
6.3.2. Ο στρατηγικός κόμβος της Ευρασίας: Τα Στενά…………………254
6.3.3. Η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου:
Το Αιγαίο και η Κύπρος………………………………………………….266
6.3.3.1. Ο θαλάσσιος ζωτικός χώρος και το Αιγαίο…………….267
6.3.3.2. Το στρατηγικό αδιέξοδο της Τουρκίας: Το Κυπριακό…274
6.3.4. Ο Περσικός κόλπος και η περιοχή της Ινδίας…………………….281
6.3.5. Η περιοχή της Κασπίας…………………………………………………..283

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7
Η εγγύτερη προς την Τουρκία ηπειρωτική περιοχή. Ευρώπη,
Βόρεια Αφρική, Νότια Ασία, Κεντρική και Ανατολική Ασία…………285
7.1. Οι πολιτικές ηπειρωτικής κλίμακας και οι ορισμοί
κατά τη μεταψυχροπολεμική περίοδο……………………………………….287
7.2. Οι πολιτικές εγγύς ηπειρωτικής περιοχής των παγκόσμιων
και περιφερειακών δυνάμεων…………………………………………………..293
7.3. Τα κύρια στοιχεία της εγγύς χερσαίας περιοχής της Τουρκίας………300
7.3.1. Η μεταστροφή στην έννοια της «Ευρώπης» και η Τουρκία….308
7.3.2. Το ασιατικό βάθος…………………………………………………………313
7.3.3. Το άνοιγμα προς την Αφρική…………………………………………..317
7.3.4. Περιοχές διηπειρωτικής αλληλεπίδρασης: Ο Ατλαντικός
ωκεανός, οι στέπες, η Βόρεια Αφρική και η δυτική Ασία…….322
7.3.4.1. Η περιοχή του Ατλαντικού ωκεανού που βρίσκεται
μεταξύ των ηπείρων της Αμερικής και Ευρώπης…….323
7.3.4.2. Οι στέπες της ανατολικής Ευρώπης και
ο Εύξεινος Πόντος……………………………………………..328
7.3.4.3. Η Μεσόγειος και η Βόρειος Αφρική……………………..331
7.3.4.4. Η δυτική Ασία και/ή η Μέση Ανατολή………………….334

ΜΕΡΟΣ Γ΄
ΤΑ ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΑ ΜΕΣΑ ΚΑΙ
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8
Οι στρατηγικοί δεσμοί της Τουρκίας και τα εργαλεία
της εξωτερικής πολιτικής της……………………………………………………..341
8.1. Ο ατλαντικός άξονας και η Τουρκία στο πλαίσιο της νέας
στρατηγικής αποστολής του ΝΑΤΟ………………………………………………..347
8.1.1. Η αμερικανική στρατηγική και το ΝΑΤΟ………………………………348
8.1.2. Η μεταψυχροπολεμική περίοδος και η αναζήτηση
νέας αποστολής του ΝΑΤΟ……………………………………………………353
8.1.3. Η επιχείρηση στο Κόσοβο και ο ορισμός
της παγκόσμιας αποστολής του ΝΑΤΟ………………………………….355
8.1.4. Η νέα στρατηγική αποστολή του ΝΑΤΟ και η Τουρκία……….357
8.1.4.1. Η παγκόσμια αποστολή του ΝΑΤΟ και η Τουρκία…..357
8.1.4.2. Το ΝΑΤΟ και οι σχέσεις Τουρκίας-ΗΠΑ…………………..359
8.1.4.3. Το ΝΑΤΟ και οι σχέσεις Τουρκίας-Ευρώπης…………362
8.1.4.4. Τα σχέδια διεύρυνσης του ΝΑΤΟ και η Τουρκία……..363
8.1.4.5. Το ΝΑΤΟ και οι σχέσεις Τουρκίας-Ρωσίας…………….367
8.2. Ο Οργανισμός Ασφάλειας και Συνεργασίας της Ευρώπης (ΟΑΣΕ)….369
8.3. Ο Οργανισμός της Ισλαμικής Διάσκεψης: Η ζώνη γεωπολιτικής
και γεωπολιτισμικής αλληλεπίδρασης της Αφροευρασίας……………378
8.3.1. Ο Ισλαμικός κόσμος στον 20ό αιώνα:
Εννοιολογική και πολιτική αλλαγή…………………………………..379
8.3.2. Η μεταψυχροπολεμική περίοδος και ο Ισλαμικός κόσμος
στον 21ο αιώνα……………………………………………………………..382
8.3.3. Η Τουρκία και ο Ισλαμικός κόσμος………………………………….392
8.3.4. Το μέλλον της Ισλαμικής Διάσκεψης
και η αναδιοργάνωσή της………………………………………………..404
8.4. Ο Οργανισμός της Οικονομικής Συνεργασίας: Το ασιατικό βάθος….409
8.5. Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας παρευξείνιων χωρών:
Οι στέπες και ο Εύξεινος Πόντος………………………………………………419
8.6. Ο D-8 και οι συνδέσεις Ασίας-Αφρικής…………………………………….428
8.7. Η διεθνής οικονομικοπολιτική και οι G-20………………………………..430

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9
Ο στρατηγικός μετασχηματισμός και τα Βαλκάνια………………………441
9.1. Οι αντιπαραθέσεις του διεθνούς συστήματος και τα Βαλκάνια
κατά τη μεταψυχροπολεμική περίοδο……………………………………….443
9.2. Οι ενδοπεριφερειακές ισορροπίες κατά τη μεταψυχροπολεμική
περίοδο…………………………………………………………………………………454
9.3. Η κρίση της Βοσνίας και η συμφωνία του Ντέιτον………………………465
9.4. Η επέμβαση ΝΑΤΟ και το μέλλον του Κοσόβου…………………………473
9.5. Οι αρχές της βαλκανικής πολιτικής της Τουρκίας……………………….473
9.5.1. Ιστορική κληρονομιά και Βαλκάνια…………………………………476
9.5.2. Η διαπεριφερειακή εξάρτηση………………………………………….479
9.5.3. Ενδοπεριφερειακές ισορροπίες……………………………………………..479
9.5.4. Πολιτικές περικύκλωσης της περιοχής……………………………..482
9.5.5. Παγκόσμια στρατηγικά μέσα στη βαλκανική πολιτική……….483

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10
Η Μέση Ανατολή: Η παγκόσμια οικονομικοπολιτική και
το κλειδί των στρατηγικών ισορροπιών……………………………………….487
10.1. Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη διεθνή θέση
της Μέσης Ανατολής……………………………………………………………487
10.1.1. Ο γεωγραφικός και γεωπολιτικός παράγοντας……………….489
10.1.2. Ο ιστορικός και γεωπολιτισμικός παράγοντας……………….493
10.1.3. Ο γεωοικονομικός παράγοντας……………………………………..499
10.2. Οι παγκόσμιες δυνάμεις και η Μέση Ανατολή………………………….509
10.2.1. Οι βασικές παράμετροι της αμερικανικής στρατηγικής
και η Μέση Ανατολή………………………………………………….513
10.2.2. Οι ευρωπαϊκές δυνάμεις και η Μέση Ανατολή……………….522
10.2.3. Οι ασιατικές δυνάμεις και η Μέση Ανατολή………………….528
10.3. Οι ενδοπεριφερειακές ισορροπίες και η Μέση Ανατολή…………….531
10.3.1. Η γεωπολιτική της περιφέρειας και ο μηχανισμός
στρατηγικού τριγώνου……………………………………………….531
10.3.2. Οι εσωτερικές ισορροπίες του Αραβικού κόσμου:
Η κρίση του αραβικού εθνικισμού και το ζήτημα
της πολιτικής νομιμότητας………………………………………….542
10.3.3. Η νέα στρατηγική του Ισραήλ και η Μέση Ανατολή……….559
10.3.3.1. Το ιστορικό υπόβαθρο…………………………………..560
10.3.3.2. Το Ισραήλ ως έθνος-κράτος και οι
παγκόσμιες/περιφερειακές ισορροπίες…………….570
10.3.3.3. Η μεταψυχροπολεμική περίοδος και η νέα
στρατηγική του Ισραήλ………………………………….574
10.3.4. Οι περιφερειακές ισορροπίες και η ειρηνευτική
διαδικασία της Μέσης Ανατολής…………………………………583
10.4. Οι θεμελιώδεις δυναμικές της πολιτικής
της Μέσης Ανατολής και η Τουρκία……………………………………….593
10.4.1. Η πολιτική της Βόρειας Μέσης Ανατολής από
τη σκοπιά της διεθνούς συγκυρίας……………………………….593
10.4.2. Η γεωπολιτική αλλαγή στη Μέση Ανατολή και
η πολιτική επί της Βόρειας Μέσης Ανατολής
(Ανατολική Μεσόγειος-Μεσοποτμία) της Τουρκίας………595
10.4.2.1. Ο άξονας Μεσοποταμίας-Περσικού κόλπου…….597
10.4.2.2. Ο άξονας Ανατολικής Μεσογείου και
οι τουρκοσυριακές σχέσεις…………………………….599
10.4.3. Η πολιτική της Μέσης Ανατολής της Τουρκίας
από τη σκοπιά των τουρκοαραβικών σχέσεων……………….607
10.4.3.1. Το ιστορικό/ψυχολογικό υπόβαθρο…………………607
10.4.3.2. Οι ισορροπίες της Μέσης Ανατολής και
οι τουρκοαραβικές σχέσεις…………………………….613
10.4.3.3. Οι προοπτικές σχετικά με τη Μέση Ανατολή
και το μέλλον των τουρκοαραβικών σχέσεων…..620
10.4.4. Οι παγκόσμιες και περιφερειακές διαστάσεις των
τουρκοϊσραηλινών σχέσεων………………………………………..624
10.4.4.1. Η παγκόσμια διάσταση………………………………….625
10.4.4.2. Η περιφερειακή στρατηγική του Ισραήλ,
η ειρηνευτική διαδικασία της Μέσης Ανατολής
και οι τουρκοϊδραηλινές σχέσεις…………………….628
10.4.5. Οι τουρκοϊρανικές σχέσεις από το ιστορικό βάθος
στη γεωπολιτική αλληλεπίραση…………………………………..637
10.4.5.1. Το γεωπολιτικό και ιστορικό υπόβαθρο των
τουρκοϊρανικών σχέσεων………………………………638
10.4.5.2. Η παγκόσμια διάσταση των
τουρκοϊρανικών σχέσεων………………………………645
10.4.5.3. Οι περιφερειακές πτυχές των
τουρκοϊρανικών σχέσεων………………………………649
10.4.6. Το «Κουρδικό ζήτημα» από τη σκοπιά των παγκόσμιων
και περιφερειακών ηγεμονιών, το Βόρειο Ιράκ
και η Τουρκία……………………………………………………………654
10.4.6.1. Το γεωπολιτικό, γεωοικονομικό και γεωεθνικό/
γεωπολιτισμικό υπόβαθρο του
«Κουρδικού ζητήματος»……………………………….654
10.4.6.2. Τα παγκόσμια υποκείμενα, τα πεδία
αβεβαιότητας και το «Κουρδικό ζήτημα»………..662
10.4.6.3. Εσωτερική πολιτική κουλτούρα και
περιφερειακή δραστηριότητα…………………………668

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11
Η πολιτική της Κεντρικής Ασίας στην ευρασιατική
ισορροπία δυνάμεων…………………………………………………………………..679
11.1. Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη διεθνή θέση
της Κεντρικής Ασίας…………………………………………………………….680
11.1.1. Ο γεωγραφικός και γεωπολιτικός παράγοντας……………….680
11.1.2. Ο ιστορικόε και γεωπολιτισμικός παράγοντας……………….684
11.1.3. Ο δημογραφικός και γεωοικονομικός παράγοντας………….690
11.2. Η μετασοβιετική περίοδος και η μεταβολή στην Κεντρική Ασία…695
11.3. Η ισορροπία διεθνών δυνάμεων και η Κεντρική Ασία κατά
τη μεταψυχροπολεμική περίοδο……………………………………………..699
11.3.1. Οι παγκόσμιες δυνάμεις και η Κεντρική Ασία……………….690
11.3.2. Οι ενδοασιατικές δυνάμεις, οι περιφερειακές ισορροπίες
και η Κεντρική Ασία………………………………………………….714
11.3.3. Οι ενδοπεριφερειακές ισορροπίες………………………………..719
11.4. Η τουρκική εξωτερική πολιτική και η στρατηγική
της Κεντρικής Ασίας…………………………………………………………….724
11.4.1. Η κεντροασιατική πολιτική της Τουρκίας από τη
ρητορεία στη στρατηγική……………………………………………724
11.4.1.1. Ανεπάρκεια ψυχολογικής, θεωρητικής και
θεσμικής προετοιμασίας………………………………..725
11.4.1.2. Στρατηγικός συντονισμός και ιεράρχηση…………728
11.4.2. Οι στρατηγικές προτεραιότητες της Τορκίας για την
Κεντρική Ασία………………………………………………………….732
11.4.2.1. Τα παγκόσμια υποκείμενα και η
κεντροασιατική πολιτική της Τουρκίας……………732
11.4.2.2. Οι ασιατικές ισορροπίες και η πολιτική της
Κεντρικής Ασίας της Τουρκίας………………………735

11.4.2.3. Το άνοιγμα της Κεντρικής Ασίας στον κόσμο
και ο ανταγωνισμός της Δυτικής Ασίας……………738

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12
Η Ευρωπαϊκή Ένωση: Η ανάλυση μιας πολυδιάστατης και
πολυεπίπεδης σχέσης…………………………………………………………………..745
12.1. Το επίπεδο των διπλωματικών/πολιτικών σχέσεων……………………748
12.2. Το επίπεδο της οικονομικής/κοινωνικής ανάλυσης……………………757
12.3. Το επίπεδο της νομικής ανάλυσης…………………………………………..765
12.4. Το επίπεδο στρατηγικής ανάλυσης………………………………………….770
12.4.1. Η παγκόσμια διάσταση……………………………………………….772
12.4.2. Η ηπειρωτική διάσταση………………………………………………774
12.4.3. Η περιφερειακή διάσταση…………………………………………..777
12.4.4. Ένα παράδειγμα διμερούς στρατηγικής ανάλυσης:
Το στρατηγικό βάθος και οι τουρκογερμανικές σχέσεις
κατά τη μεταψυχροπολεμική περίοδο…………………………..785
12.5. Το επίπεδο μετάβασης πολιτισμού/κουλτούρας………………………..793
12.5.1. Το ιστορικό υπόβαθρο της ΕΕ ως νεοπαραδοσιακή
αντίδραση…………………………………………………………………793
12.5.2. Το ιστορικό υπόβαθρο στο εκκρεμές μεταξύ
κατά μέτωπο αντιπαράθεσης/ολοκλήρωσης
και οι σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας………………………………………..797
12.5.3. Διαπολιτισμικές αλληλεπιδράσεις και
σχέσεις Τουρκίας-ΕΕ…………………………………………………………802
12.6. Οι σχέσεις Τουρκίας-ΕΕ στη μέγγενη των ιστορικών
αντιδράσεων………………………………………………………………………..814
Συμπεράσματα…………………………………………………………………………….819

Advertisements
Αρέσει σε %d bloggers: