Αρχική › E.H.Carr › Ηγεμονικές δυνάμεις, ηγεμονικές δυνάμεις, κράτη μεσαίας ή μικρής ισχύος, ΟΗΕ, ΣΑ, Διεθνές δίκαιο και διεθνείς θεσμοί, εν μέσω καταιγιστικών στρατηγικών ανακατατάξεων

Ηγεμονικές δυνάμεις, ηγεμονικές δυνάμεις, κράτη μεσαίας ή μικρής ισχύος, ΟΗΕ, ΣΑ, Διεθνές δίκαιο και διεθνείς θεσμοί, εν μέσω καταιγιστικών στρατηγικών ανακατατάξεων

By on

Η περιγραφή των σύγχρονων ενδοκρατικών και διακρατικών παθογενειών όπως συνοπτικά και υποχρεωτικά «αφοριστικά» θα επιχειρηθεί εδώ είναι ένα στοίχημα. Εν τούτοις, επειδή η ιστορική συγκυρία είναι απαιτητική και οι σύντομες παρεμβάσεις αναπόφευκτες, εδώ θα γίνει προσπάθεια αναφοράς σε κύρια και αξονικά που σχετίζονται με κάθε παρέμβαση, καθώς κινούμενοι βαθύτερα στον 21ο αιώνα η διεθνής πολιτική και οι στρατηγικές ανακατατάξεις εξελίσσονται με καταιγιστικούς ρυθμούς. Περισσότερα σε βιβλία, άρθρα και στον εμβληματικό συλλογικό τόμο που κυκλοφόρησε πρόσφατα με 21 δοκίμια και επιμελητή τον υπογράφοντα. Σε κάθε περίπτωση και επειδή υποχρεωτικά οι περιστάσεις απαιτούν σύντομες τηλεφωνικές και ραδιοφωνικές παρεμβάσεις, συνιστάται πριν την παρακολούθησή τους ο ενδιαφερόμενος να διατρέχει το σύντομο κείμενο που ακολουθεί.

ΠΡΩΤΟΝ, οι κρατοκεντρικοί θεσμοί είναι όχι μόνο οντολογικά θεμελιωμένοι λόγω ύπαρξης δύο εκατοντάδων κρατών διακριτής και διαφορετικής πολιτισμικής ιδιοσυστασίας και βαθμίδων κοινωνικοπολιτικής συγκρότησης αλλά, επιπλέον, ενσαρκώνουν την αξίωση εθνικής ανεξαρτησίας, δηλαδή συλλογικής ελευθερίας της κάθε κοινωνίας, εξ ου και η εθνική ανεξαρτησία ως όρος, έννοια και περιεχόμενο εξ αντικειμένου και εγγενώς είναι η κοσμοθεωρία όλων των (βιώσιμων) εθνοκρατών. Στο τέλος παρατίθενται πίνακες που συνοψίζουν μερικές

ΔΕΥΤΕΡΟΝ, ορθή θέαση της διαχρονίας 5-6 περίπου χιλιετιών γνωστής ιστορίας (προπολιτικά είχαμε κτηνωδία και βαρβαρότητα) τόσο το κράτος-πολιτεία όσο και οι διεθνείς θεσμοί του κρατοκεντρισμού —και ανεξαρτήτως εγγενών αναπόδραστων παθογενειών εντός και μεταξύ των κρατών— είναι μεγάλες κατακτήσεις του διαχρονικού πολιτικού πολιτισμού των έλλογων ανθρωπίνων όντων.

ΤΡΙΤΟΝ,  τα δύο εκατοντάδες σύγχρονα κράτη είναι διαφορετικών αφετηριών, διαφορετικής πολιτισμικής ιδιοσυστασίας, διαφορετικών διαδρομών, διαφορετικών γεωπολιτικών προϋποθέσεων, διαφορετικών δημοκρατικών βαθμίδων που διαρκώς εξελίσσονται ανοδικά αλλά συχνά και για πολλούς λόγους και καθοδικά, και αντίστροφα. Είναι επίσης εγγενώς ανταγωνιστικά και συχνά συγκρούονται (βλ. πίνακα για τα κύρια αίτια πολέμου). Υψηλότατες δημοκρατικές βαθμίδες είναι ανέφικτο να προσδιοριστεί πότε και πως θα επιτευχθούν ή εάν θα επιτευχθούν. Το μείζον είναι εάν και πόσο οι πολίτες οι οποίοι είναι εγγενώς έλλογα όντα αξιώνουν να είναι εντολείς και αγωνίζονται αδιάλειπτα να το επιτύχουν. Εντέλει, ταξίδι-Οδύσσεια είναι το κοινωνικοπολιτικό γίγνεσθαι και ο παμμέγιστος Αλεξανδρινός το περιέγραψε ιδιοφυώς σε μερικά «ποιήματα» (Πόλις, Ιθάκη, Αλεξάνδρεια, Θερμοπύλες …) τα οποία συνόψισαν πολλά του πρώτου Παμμέγιστου πολιτικού στοχαστή, του Ομήρου.

ΤΕΤΑΡΤΟΝ, η μεγαλύτερη αντίρροπη δύναμη κάθε προσπάθειας υψηλοτέρων βαθμίδων κοινωνικοπολιτικού γίγνεσθαι είναι οι ουτοπιστικές εσχατολογίες οι οποίες παρά τα επιτεύγματα των εθνικοαπελευθερωτικών αγώνων κηρύττουν την έλευση ενός ανθρωπολογικά εξομοιωμένου και πολιτικά εξισωμένου πλανήτη (Martin Wight). Αναφερόμαστε σε σύγχρονα εσχατολογικά ιδεολογήματα αλλά απαιτείται να συνεκτιμηθεί ότι ο εσχατολογικός οικουμενισμός ιστορικά πάντα μεταμφίεζε τις εκάστοτε ηγεμονικές αξιώσεις ισχύος (E.H.Carr). Επίγεια ένα αδιάλειπτο ταξίδι-Οδύσσεια έχουμε για εθνική ανεξαρτησία, συλλογική δηλαδή ελευθερία της κοινωνίας. Κοινωνικοπολιτικό προσανατολισμό για ολοένα υψηλότερες δημοκρατικές βαθμίδες τουτέστιν, υψηλότερο ρόλο των πολιτών ως εντολοδόχων ανακλητής-εντολοδόχου πολιτικής εξουσίας. Οδύσσεια, και ταξιδεύοντας, το μείζον είναι, «αναφέρει» ο Βυζαντινός ποιητής/στοχαστής, να έχεις στο νου τα κύρια, τα ουσιαστικά και τα συμπαρομαρτούντα του πολιτειακού γίγνεσθαι της οικείας πατρίδας.

ΠΕΜΠΤΟ, ΗΓΕΜΟΝΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ. Διαχρονικά και χωρίς εξαιρέσεις όλες οι ηγεμονικές δυνάμεις όλων των εποχών είναι ανελέητες, αδίστακτες και εμμέσως ή άμεσα ή αθέατα δολοφονικές  (η πιο δημοκρατική η Αθήνα το κορύφωσε – για να μην παραπέμψουμε στον Θουκυδίδη όπου και όλα τα αξιώματα όλων των κρατοκεντρικών συστημάτων όλων των εποχών κανείς βρίσκει έξοχες περιγραφές και ερμηνείες σε σύγχρονους Θουκυδίδειους όπως οι Gilpin, Waltz, Mearsheimer …).

ΈΚΤΟ, το πλανητικοποιημένο διεθνές σύστημα των δύο τελευταίων αιώνων εξελίσσεται σε ΕΝ ΔΥΝΑΜΕΙ ΠΟΛΥΠΟΛΙΚΟ πολλών μεγάλων και πυρηνικών δυνάμεων, ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΙΚΟ λόγω πολλών περιφερειακών δυνάμεων μεσαίας και ανερχόμενης ισχύος, ΡΕΥΣΤΟ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟ λόγω δύο εκατοντάδων κυρίαρχων κρατών, ΡΕΥΣΤΟ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟ ΕΠΙΣΗΣ λόγω σύγχρονων φαινομένων όπως ο κίνδυνος πυρηνικού ολοκαυτώματος, οι ιδιώτες διεθνικοί δρώντες (εάν θυμηθούμε τον περί αυτά αλάνθαστο Αριστοτέλη οι εκτός Πόλης είναι εν δυνάμει ιδιώτες-θηρία), οι τρομοκράτες, οι προεκτάσεις τεχνολογικών εξελίξεων, οι διαστημικοί κίνδυνοι κτλ. Όπως ίσως γνωρίζεται ο υπογράφων επιμελήθηκε τον συλλογικό τόμο «Το διεθνές σύστημα σε ιστορική μετάβαση. 21 αναλύσεις για τις αναδυόμενες προκλήσεις – Εκδόσεις Ποιότητα» που κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο 2025 όπου διακεκριμένοι συνάδελφοι εξετάζουν τους προσανατολισμούς του συστήματος αυτού και τις προϋποθέσεις, καθώς επίσης και τις ορατές σημαντικές τάσεις καθώς διαμορφώνονται και σταθεροποιούνται.

ΈΒΔΟΜΟ, όπως έγινε την δεκαετία του 1960 (Συνθήκη μη διασποράς των πυρηνικών), την δεκαετία του 1970 (Συνθήκες SALT/ABM) και την δεκαετία του 1980 (εκατέρωθεν απόσυρση των Ευρωπυραύλων μικρού και μεσαίου βεληνεκούς), Μεταψυχροπολεμικά μετά το 1990 η συντριπτικά ισχυρότερη Ατλαντική υπερδύναμη θα μπορούσε να προσανατολιστεί όχι προς κάποιο ανέφικτο ηγεμονευμένο από αυτή δήθεν επίγειο παράδεισο αλλά να ενθαρρύνει και να προωθήσει παρόμοιες διεθνείς συμφωνίες και θεσμούς διεθνούς διακυβέρνησης για φαινόμενα τους πλανητικοποιημένου διεθνούς συστήματος που αναφέρθηκαν μόλις. Ακόμη και πολιτικά τυφλοί ξέρουν επειδή βλέπουν πλέον το ολοφάνερο, το γεγονός τέτοιες ορθολογιστικές προσεγγίσεις δεν κυριάρχησαν επειδή εκδηλώνονταν αντίρροπα οι «ανθρωπιστικοί βομβαρδισμοί» που διέλυσαν πολλά κράτη στις περιφέρειες προκαλώντας αστάθεια, εκατομμύρια θύματα και πρόσφυγες και αυξάνοντας τα αίτια πολέμου. Συνοπτικά, είχαμε ανορθολογικές αποφάσεις και ενέργειες οι οποίες κυριολεκτικά άσκοπα, αχρείαστα και βλαβερά δημιούργησαν διλήμματα ασφαλείας, Μεταψυχροπολεμικούς πολέμους όπως στην Ουκρανία, στην Μέση Ανατολή και σε πολλές άλλες περιφέρειες, προκάλεσαν αβάστακτες κακουχίες σε εκατομμύρια ανθρώπους και φέρνοντας τον πλανήτη κοντά στο ενδεχόμενο ενός πυρηνικού ολοκαυτώματος.

ΌΓΔΟΟ, πολιτικό, νομικό, θεσμικό και στρατηγικό ορθολογισμό μπορούμε να έχουμε όταν γίνει πλήρως κατανοητό ότι ποτέ δεν μπορεί να δημιουργηθεί ένας επίγειος παράδεισος είτε με αποδυνάμωση/κατάργηση των κρατών είτε με δημιουργία μιας παγκόσμιας ήπιας ηγεμονίας όπως ανορθολογικά υποστήριζαν οι νεοφιλελεύθερες εσχατολογίες των τελευταίων δεκαετιών. Εκτός και εάν υπάρχει κάποιο πλανητικής εμβέλειας μαγικό ραβδί για να εξισώσει πολιτικά τον πλανήτη και να εξομοιώσει ανθρωπολογικά τους ανθρώπους —κάτι που εξ αντικειμένου προϋποθέτει πολιτισμική και πνευματική εκμηδένιση με υλιστικούς όρους— το μείζον είναι σταθερές σχέσεις εντός του εθνοκρατοκεντρικού διεθνούς συστήματος και αυτό ενέχει πολλές προϋποθέσεις με τις οποίες οι οικουμενιστικές εσχατολογίες είναι ασύμβατες. Να έχουμε δηλαδή αυτό που κηρύττει κάθε οικουμενιστική εσχατολογία, μια πλανητική «υλιστική-“πολιτική”» ισοπέδωση όπου τα εκμηδενισμένα όντα θα λειτουργούν γραμμικά και επίπεδα. Τι σημαίνει αυτό;: «Η ύστερη εσχατολογική εκδοχή αυτών των απογειώσεων είναι ο μεταμοντέρνος εθνομηδενισμός που βασικά υποστηρίζει ότι ένα ωφελιμιστικά και χρησιμοθηρικά κινούμενο υλιστικό σύστημα κρατικής και διεθνικής ιδιωτείας πάνω σε ένα πολιτισμικά μηδενισμένο πλανήτη θα πρυτανεύσει η ιδιωτεία, η χρησιμοθηρία και η ωφελιμοκρατία τερματίζοντας, δήθεν, τις διενέξεις» (απόσπασμα από το βιβλίο Το Εθνοκρατοκεντρικό διεθνές σύστημα τον 21ο αιώνα. Παθογένειες, αδιέξοδα, αίτια, πολιτικός στοχασμός. Μεταμοντέρνος εθνομηδενισμός versus έθνος και πολιτισμός – Εκδόσεις Ποιότητα). Είναι αυτονόητο ότι τέτοια φαινόμενα εκμηδενίζουν τον διαχρονικό πολιτικό πολιτισμό των ανθρώπων και το μυστήριο είναι το γεγονός πως συχνά πολλοί δεν έχουν θέαση του αυτονόητου και πασίδηλου. 

ΈΝΑΤΟ και παρενθετικά τα εξής, που αφορούν προσανατολισμούς προς την προπολιτική κτηνώδη και βάρβαρη εποχή. Α) Προσανατολίζει πολιτικά οτιδήποτε αποδυναμώνει ή εκμηδενίζει τον πολιτικό πολιτισμό των ανθρώπων όπως ορίστηκε με συντομία πιο πάνω. Β) Ενώ σίγουρα η εθνομηδενιστική ισοπέδωση κινείται αντίρροπα στον πολιτικό πολιτισμό των ανθρώπων το ίδιο ισχύει όταν κυριαρχούν Θεοκρατικά πολιτικοθρησκευτικά δόγματα. Η Μεσαιωνική Θεοκρατία και μερικά σύγχρονα κράτη όπου κυριαρχούν ισλαμικά Θεοκρατικά δόγματα κινούνται αντίρροπα τόσο στον διαχρονικό πολιτικό πολιτισμό των ανθρώπων όσο και σε κάθε σκέψη ή απόφαση για ανάπτυξη μορφών διεθνούς διακυβέρνησης που θα λειτουργήσει ενισχυτικά για τα κρατικά κοινωνικοπολιτικά γίγνεσθαι και για την προστασία φαινομένων που οδηγούν σε πλανητικές καταστροφές κάθε είδους. Αυτή η θέση δεν αντιτίθεται στην επιθυμία των  περισσοτέρων ανθρώπων, ανεξαρτήτως θρησκευτικού δόγματος, να είναι φορείς μεταφυσικής πίστης. Το ζητούμενο είναι αυτή η πίστη να μην προσανατολίζεται Θεοκρατικά αλλά όσο δύσκολο και να είναι να προσανατολίζεται ανθρωποκεντρικά. Ξανά παρενθετικά, επίσης, υπογραμμίζεται θέση που αναπτύσσεται σε εκτενέστερα κείμενα, συχνά και σε αναφορά με τον Κονδύλη, ότι δηλαδή η μεταφυσική πίστη πάντα ήταν και συνεχίζει να είναι κύρια εάν όχι η κυριότερη εισροή στο κοινωνικοπολιτικό γίγνεσθαι: «Οι πραγματιστές δεν είναι σε θέση να αντιληφθούν την απτή χρησιμότητα των “μεταφυσικών” κατασκευών μέσα στον κοινωνικό αγώνα για ισχύ. Ίσως να είναι “καθ’ αυτό” (διάβαζε: από τη σκοπιά φιλελεύθερων ωφελιμιστικών αντιλήψεων) αδιάφορο, ποια ιδέα περί Θεού πρεσβεύει κάποιος, ωστόσο η πρακτική διαφορά γίνεται τεράστια, αν υπάρχουν άνθρωποι, οι οποίοι για την ιδέα τους περί Θεού είναι πρόθυμοι να πεθάνουν ή να σκοτώσουν, αφού συνδέουν μαζί της τη δική τους ταυτότητα» (Κονδύλης). Δική μας θέση είναι πως είναι ένα πράγμα η μεταφυσική πίστη και οι πολλές αποχρώσεις της και άλλο η διολίσθηση σε Θεοκρατικά δόγματα που κυριαρχούν στο πολιτειακό γίγνεσθαι. Τουτέστιν, το έλλογο ανθρώπινο ον αξιώνει και αδιάλειπτα αγωνίζεται να διαμορφώσει, να ορίζει και να αλλάξει εντός του κράτους τον (επίγειο) συλλογικό τρόπο ζωής που συνάδει με την συλλογική πολιτισμική του ιδιοσυστασία όπως είναι και όπως εξελίσσεται. Όταν το έτσι νοούμενο κοινωνικοπολιτικό-πολιτειακό γίγνεσθαι υπερισχύει αντίρροπων και Θεοκρατικών και μηδενιστικών δογμάτων και «παραδοχών» —και ανεξάρτητα αντιστροφών και οπισθοδρομήσεων— ο ανθρωποκεντρισμός υπερισχύει και ο πολιτικός πολιτισμός δυναμώνει. Α) Κανείς δεν θα μπορούσε να προβλέψει πριν δύο αιώνες το πως θα είχαν εξελιχθεί οι πλειοψηφούντες δύσμοιροι Μεταμεσαιωνικοί είλωτες και δουλοπάροικοι, αλλά επειδή όταν απέκτησαν κράτος λειτούργησαν και συνεχίζουν να λειτουργούν ως έλλογα ανθρώπινα όντα είναι οι συγκαιρινοί πολίτες που συνεχίζουν να προσανατολίζονται ανθρωποκεντρικά αξιώνοντας ολοένα υψηλότερο ρόλο ως πολίτες. Β) Το ίδιο ισχύει για Ανατολικές περιπτώσεις όπου κυριαρχούσαν ή κυριαρχούν (πχ στο Ιράν την στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές) Θεοκρατικά δόγματα. Το έλλογο ον είναι παρόν και όταν οι προϋποθέσεις το ευνοούν αξιώνει και αγωνίζεται για ανθρωποκεντρικές προϋποθέσεις και ρόλο υψηλοτέρων βαθμίδων. Και το ταξίδι-Οδύσσεια για όλα τα κράτη και τις κοινωνίες τους συνεχίζεται  ….

ΔΕΚΑΤΟ, είπαμε, δεν μιλάμε για ιδεαλιστικά προσδιορισμένους και εξ αντικειμένου εγγενώς ανέφικτους επίγειους παραδείσους αλλά για ταξίδι-Οδύσσεια προς τις «Ιθάκες» υψηλοτέρων βαθμίδων πολιτικού πολιτισμού εντός και μεταξύ των κρατών. Μεταξύ των κρατών απαιτείται επαρκής γνώση και επίγνωση του Παραδείγματος, δηλαδή των αξιωμάτων του Θουκυδίδη για τα αίτια πολέμου και τι σημαίνει αυτό για τους ανθρώπους, τα κράτη και τις κοινωνίες τους. Εντός των κρατών, μελετώντας την μεγάλη διαχρονική εικόνα το συμπέρασμα του υπογράφοντος σε πολλά βιβλία και δοκίμια είναι ότι ο Αριστοτέλης περιγράφοντας το κοινωνικοπολιτικό γίγνεσθαι ο Σταγειρίτης κορυφαίος πολιτικός στοχαστής όρισε το ταξίδι-Οδύσσεια προς υψηλότερες βαθμίδες δημοκρατίας όπως το περιγράψαμε πιο πάνω: Τα έλλογα ανθρώπινα όντα όταν διαθέτουν (ανεξάρτητη) Πόλη-Κράτος αγωνίζονται για αυτεξούσιο συλλογικό βίο και υψηλότερο ρόλο των πολιτών. Οι προβλέψεις χρονοδιαγραμμάτων ήταν και θα είναι πάντα ανέφικτα και το κοινωνικοπολιτικό (και διεθνές) γίγνεσθαι αναπόδραστα θα είναι ταξίδι-Οδύσσεια και μείζονος σημασίας η αποφυγή εκτροπών, αντιστροφών ή είσοδος σε Σπήλαια Κυκλώπων.  

Γράφοντας λοιπόν αρχές του 2026 πολλοί ερωτούν: «Τι κάνει ο Τραμπ, ο Πούτιν και οι άλλοι ηγέτες των άλλων μεγάλων δυνάμεων». «Τι σημαίνει ότι ο πρόεδρος της ισχυρότερης δύναμης λέει ότι δεν τον ενδιαφέρει το διεθνές δίκαιο;». «Που οδηγείται ο κόσμος, ο ΟΗΕ, οι διεθνείς θεσμοί και όλα τα άλλα». Ξανά μονολεκτικά, συντομογραφικά και υποχρεωτικά αφοριστικά (περισσότερα σε βιβλία και δοκίμια).

            ΠΡΩΤΟΝ, καλό είναι να μην συγχέουμε εξεζητημένες ηγεμονικές στάσεις και θέσεις όπως αυτές του Τραμπ το 2025-26 (αλλά αντίστοιχα παρόμοιες και ευρύτερα θέσεις και αποφάσεις άλλων στρατηγικά οργανωμένων κρατών, ιδιαίτερα των ηγεμονικών) με τους πραγματικούς σκοπούς που επεξεργάζονται τα επιτελεία τους. Εντός του ανταγωνιστικού και συγκρουσιακού διεθνούς συστήματος επιχειρούν πάντα να δημιουργήσουν παραστάσεις που ευνοούν λήψη αποφάσεις οι οποίες με το λιγότερο δυνατό κόστος εκπληρώνουν τους σκοπούς που θέτουν.

            ΔΕΥΤΕΡΟΝ, όπως προαναφέρθηκε ο Τραμπ ή άλλοι ηγέτες ηγεμονικών κρατών όταν εκφράζονται δημόσια υιοθετώντας θέσεις —έστω και εάν μεταμφιέζουν τις θέσεις τους με συνθήματα και παραπλανητικές διατυπώσεις—, λειτουργούν με ανελέητο τρόπο και χωρίς αναστολές ή ενοχές για τις συνέπειες που θα έχουν για τους λιγότερο ισχυρούς. Εν τούτοις, βασικά κινούνται ορθολογιστικά όπως ο όρος ορθολογισμός ορίζεται στην στρατηγική ανάλυση: Πάνω στην πλάστιγγα κόστους/οφέλους εναλλακτικών αποφάσεων υιοθετούν εκείνες τις αποφάσεις οι οποίες καθώς όλα εξελίσσονται απρόβλεπτα (όσους κατασκόπους και να έχουν δεν γνωρίζουν τα πάντα για τις άλλες ηγεμονικές δυνάμεις) εκτιμούν ότι προκαλούν μεγαλύτερο όφελος και λίγο ή καθόλου κόστος. Στην πλάστιγγα κόστους/οφέλους τι σημαίνει ένα πυρηνικό ολοκαύτωμα ή η κυριαρχία διεθνικών δρώντων όπως οι τρομοκράτες ή ανεξέλεγκτοι κάτοχοι δικτύων επικοινωνίας που επηρεάζουν εν δυνάμει αρνητικά όλα τα κράτη;

            ΤΡΙΤΟΝ, όλοι οι σύγχρονοι ηγέτες κρατών μεγάλης ισχύος ή ραγδαία ανερχόμενης ισχύος γνωρίζουν —εξ ου και ότι και να λένε επιχειρώντας να δημιουργήσουν ευνοϊκές παραστάσεις ισχύος που ευνοεί εκπλήρωση των σκοπών—  ότι δεν μπορούν να γίνουν πλανητικοί ηγεμόνες. Το έμαθαν με μεγάλο κόστος η Ιαπωνία, ο Ναπολέοντας, ο Χίτλερ και οι Σοβιετικοί ηγέτες μέχρι που ο Στάλιν αποφάσισε «ένα κράτος» (και αυτό ανεξάρτητα των συνθημάτων για παγκόσμια επανάσταση για να μεταμφιέζει όπως κάθε ηγεμονική δύναμη τις αξιώσεις ισχύος). Μεταψυχροπολεμικά δεν το ήξεραν οι φορείς φαντασιόπληκτων νεοφιλελεύθερων ιδεολογημάτων που κυριάρχησαν στις ΗΠΑ (και ως «μαλακή ισχύς/soft power») με αποτέλεσμα αντί συμφέρουσες ορθολογιστικές στρατηγικές —για την Αμερική αλλά και για όλα τα κράτη με δεδομένη την πλανητικοποίηση και τα προαναφερθέντα φαινόμενα που απαιτούν ορθολογιστικές μορφές διεθνούς διακυβέρνησης— με αποτέλεσμα τους «ανθρωπιστικούς βομβαρδισμούς», την υπερεπέκταση των ΗΠΑ και την δρομολόγηση άσκοπων περιφερειακών πολέμων με ακραία επικίνδυνες συνέπειες για όλους.

            ΤΕΤΑΡΤΟΝ, οι στάσεις και αποφάσεις του νέου προέδρου των ΗΠΑ, και κυριολεκτικά ανεξαρτήτως προσώπων εάν κάθε ηγέτης λειτουργεί ορθολογιστικά όπως ορίστηκε ο ορθολογισμός πιο πάνω, επιχειρεί «να συμμαζέψει τα ασυμμάζευτα» λόγω εξ αντικειμένου ανορθολογικών αποφάσεων και πράξεων τριών Μεταψυχροπολεμικών δεκαετιών. Για να κατανοήσουμε τι σημαίνουν αυτά και συμπαρομαρτούντα γεγονότα απαιτείται κατανόηση της μεγάλης στρατηγικής εικόνας: Πριν την διαπραγμάτευση προωθημένων μορφών διεθνούς διακυβέρνησης κάθε ηγεμονική δύναμη επιχειρεί να αυξήσει τα ερείσματά της. Το μείζον για όλους για ένα πιο σταθερό κόσμο είναι κατά πόσο πρυτανεύει πολιτικός, νομικός, θεσμικός και στρατηγικός ορθολογισμός που συνεκτιμά δεόντως την πραγματικότητα όπως είναι και όπως εξελίσσεται.

            ΠΕΜΠΤΟ, δηλώσεις περί διεθνούς δικαίου, «εκπλήξεις» όπως η επέμβαση στην Βενεζουέλα ή αξιώσεις για την Γροιλανδία —και για να πάμε Ανατολικά— θέσεις και αποφάσεις όπως της Ρωσίας για την Ουκρανία και της Κίνας για την Ταϊουάν αποσκοπούν σε όσο πιο ευνοϊκή θέση στον υπό διαμόρφωση πολυπολικό, πολυκεντρικό και πολύπλοκο κόσμο του 21 αιώνα. Το πως θα σταθεροποιηθούν μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα και με ποιους όρους οι νέες ισορροπίες και πιθανές μεταρρυθμίσεις των διεθνών θεσμών —εάν βέβαια δεν έχουμε πυρηνικό ολοκαύτωμα όπως κινδυνέψουμε να έχουμε τα τελευταία χρόνια— τονίζεται και υπογραμμίζεται ξανά ότι δεν μπορεί να προβλεφθεί. Με δεδομένο ότι πλέον είναι κατανοητό ακόμη και στην Δύση ότι παγκόσμια ηγεμονία είναι ανέφικτη, κάποιες θέσεις δείχνουν ότι ευνοείται η δημιουργία σφαιρών επιρροής των ηγεμονικών δυνάμεων, χωρίς εν τούτοις να προδικάζονται, για παράδειγμα θεσμικές μεταρρυθμίσεις του ΟΗΕ και του ΣΑ, άλλων προνοιών που αφορούν τις Συνθήκες και τις Συμβάσεις και πιο προχωρημένες μορφές διεθνούς διακυβέρνησης επί ζητημάτων όπως τα πυρηνικά, οι τρομοκράτες, τα κάθε σοράκια/κοράκια αθέσπιστων διεθνικών ιδιωτών/εν δυνάμει θηρίων, οι προεκτάσεις της τεχνητής νοημοσύνης κτλ. Ενώ κάθε ορθολογιστής και νοήμων κατανοεί ότι μεταρρυθμίσεις ευνοούν τον πολιτικό πολιτισμό αλλά και την ασφάλεια όλων, το μέλλον είναι αβέβαιο, στο ορατό μέλλον όλα ρευστά και οι συμπλοκές και τα αποτελέσματα απρόβλεπτα. Θετικό ήταν και θα ήταν πάντα όχι οι ουτοπικές απογειώσεις, η επίδειξη άγνοιας για την διεθνή πολιτική ή οι αφορισμοί αλλά η κατανόηση του γεγονότος σε μια κρίσιμη Μεταψυχροπολεμική ιστορική φάση οι εσχατολογίες πάλι πρυτάνευσαν και το ζητούμενο ήταν, είναι και θα είναι ο πολιτικός, νομικός, θεσμικός και στρατηγικός ορθολογισμός με όρους πραγματικών προϋποθέσεων του ταξιδιού-Οδύσσειας των ανθρώπων, των κρατών και του κόσμου.

            ΕΚΤΟ, αν και αχρείαστο να τονιστεί, αναφέρεται ότι επειδή ο Μεταψυχροπολεμικός ορθολογισμός αργοπόρησε στο ορατό μέλλον οι στρατηγικές ανακατατάξεις του πολυπολικού, πολυκεντρικού και πολύπλοκου σύγχρονου κόσμου θα είναι μεγάλες και θα εξελίσσονται με καταιγιστικούς ρυθμούς. Όσα κράτη είναι αποδυναμωμένα, κατευναστικά και γι’ αυτό αναλώσιμα, ουτοπικά απογειωμένα ή με ερασιτεχνισμούς δημιουργούν παραστάσεις ότι είναι αναλώσιμα, θα οδηγούνται στην Κλίνη του Προκρούστη των στρατηγικών συναλλαγών και θα ακρωτηριάζονται ή όπως ήδη καταμαρτυρείται σε κάποιες περιπτώσεις και θα διαλύονται.

Μερικά αναρτημένα δοκίμια

Συλλογικός τόμος: Το διεθνές σύστημα σε ιστορική μετάβαση. 21 αναλύσεις για τις αναδυόμενες προκλήσεις (Εκδ. Ποιότητα) https://piotita.gr/product/to-diethens-sistima-se-istoriki-metav/  +  https://wp.me/p3OqMa-3PM

·              Παθογένειες και αδιέξοδα του σύγχρονου εθνοκρατοκεντρικού συστήματος, διεθνής διακυβέρνηση και κίνδυνος, μεταξύ άλλων, πυρηνικού ολοκαυτώματος https://wp.me/p3OqMa-2YF                  

·              ΤΟ ΕΘΝΟΚΡΑΤΟΚΕΝΤΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟΝ 21ο ΑΙΩΝΑ. Παθογένειες, αδιέξοδα, αίτια, πολιτικός στοχασμός. Μεταμοντέρνος εθνομηδενισμός versus Έθνος και Πολιτισμός (Εκδόσεις Ποιότητα) https://wp.me/p3OqMa-2IW

·              Διεθνής πολιτική τον 21ο αιώνα και η επιτάχυνση των στρατηγικών διενέξεων μεταξύ των ηγεμονικών δυνάμεων. https://wp.me/p3OqMa-2QP

ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΕ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ. 21 ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ (Εκδόσεις Ποιότητα) – www.piotita.gr

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΦΑΙΣΤΟΣ                                                        

1η ΕΝΟΤΗΤΑ. ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΤΟΝ 21ο ΑΙΩΝΑ

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΠΑΠΑΣΩΤΗΡΙΟΥ. Κεντρικές τάσεις του διεθνούς συστήματος

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Το παγκόσμιο γεωπολιτικό περιβάλλον

ΣΠΥΡΙΔΩΝ Ν. ΛΙΤΣΑΣ. To θεωρητικό πλαίσιο της νέας συστημικής συνθήκης: Ο πολυμερικός διπολισμός και οι σύγχρονες πολιτικές αναγκαιότητες

ΓΙΑΝΝΗΣ Α. ΣΤΙΒΑΧΤΗΣ. Η διαχείριση των μεγάλων δυνάμεων και η πολυπολική διεθνής τάξη

ΧΡΗΣΤΟΣ ΖΙΩΓΑΣ. Tο υπό διαμόρφωση διεθνές σύστημα
εν μέσω ηγεμονικών ανταγωνισμών και διευθετήσεων

ΡΕΒΕΚΚΑ Γ. ΠΑΙΔΗ. Η μεγάλη επιρροή των πελατειακών σχέσεων των κρατών: Από το μονοπώλιο της πατρωνίας στην πολυπλεγμένη τάξη

2η ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΥΡΑΣΙΑΤΙΚΟΙ ΠΟΛΟΙ ΙΣΧΥΟΣ: ΚΙΝΑ, ΙΝΔΙΑ

ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΤΣΙΡΙΓΩΤΗΣ. Η ανάδυση της Κίνας ως στρατηγικού ανταγωνιστή: Από την περιθωριοποίηση στην ολοκληρωτική ισχύα

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ ‒ ΣΠΥΡΙΔΩΝ Α. ΡΟΥΚΑΝΑΣ. Η στρατηγική ανάδειξης της Κίνας στην παγκόσμια οικονομία: Από την αύξηση της οικονομικής ισχύος στην επιδίωξη παγκόσμιας ηγεμονίας

ΚΩΣΤΑΣ Α. ΛΑΒΔΑΣ. Ο μετα-μονοπολικός πολυκεντρισμός και η ανάδυση της Ινδίας

ΕΥΑΓΟΡΑΣ Λ. ΕΥΑΓΟΡΟΥ. Η ανάδυση της Ινδίας σε ένα μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον: Οι ινδικές στρατηγικές επιδιώξεις και οι ανταγωνισμοί ισχύος

3η ΕΝΟΤΗΤΑ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΤΟΥΡΚΙΑ

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΡΑΠΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οι τουρκικοί στρατηγικοί προσανατολισμοί στο αναδυόμενο πολυπολικό και ταυτό- χρονα πολυκεντρικό διεθνές σύστημα επί διακυβέρνησης Ρ. Τ. Ερντογάν

ΜΑΡΚΟΣ Ι. ΤΡΟΥΛΗΣ. Η τήξη των πάγων στην Αρκτική ως εφαλτήριο γεωστρατηγικών εξελίξεων στην ευρασιατική περίμετρο και ο διττός ρόλος της Τουρκίας

4η ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑ

ΜΑΙΡΗ ΜΠΟΣΗ. Η τρομοκρατία και οι μεταλλάξεις της στο νέο διεθνές σύστημα. Κρατικοί και μη κρατικοί δρώντες (non state actors)

5η ΕΝΟΤΗΤΑ. ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΑΝΔΡΕΑΣ Ν. ΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ. Η πρόκληση της τεχνητής νοημοσύνης για τις διεθνείς σχέσεις

ΕΛΕΝΗ Ι. ΚΑΨΟΚΟΛΗ. Η αντιμετώπιση της Ξένης Πληροφοριακής Χειραγώγησης και Παρέμβασης από την Ευρωπαϊκή Ένωση

6η ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΤΙ/ΜΕΤΑ-ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΑΞΗ

ΣΠΥΡΟΣ ΜΑΚΡΗΣ. Οι έννοιες Großraum, Reich και «Νόμος της Γης» στη ρεαλιστική πολιτική οντολογία του Carl Schmitt: Γεωπολιτικές, κρατικές και διεθνολογικές όψεις

ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΜΙΚΕΛΗΣ. Quo vadis διεθνές σύστημα; Αναστοχαστική αναδρομή στην κατά Παναγιώτη Κονδύλη πλανητική πολιτική

7η ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΙΕΘΝΕΣ ΔΙΚΑΙΟ – ΟΗΕ

ΣΤΕΛΙΟΣ ΠΕΡΡΑΚΗΣ. Γίνεται «διεθνής τάξη με βάση κανόνες» χωρίς διεθνές δίκαιο;

ΓΡΗΓΟΡΗΣ Ι. ΤΣΑΛΤΑΣ. ΟΗΕ: 80 χρόνια μετά. Κίνδυνος παγκόσμιας αποσταθεροποίησης. Σε υποχώρηση ο σε- βασμός των βασικών αρχών και η εφαρμογή των κανόνων του διεθνούς δικαίου

ΕΙΡΗΝΗ ΧΕΙΛΑ. Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) σήμερα: Από την αποδοχή στην κριτική.

Π. Ήφαιστος – P. Ifestos

www.ifestos.edu.gr  www.ifestosedu.gr  ifestosedu@gmail.com

Twitter https://twitter.com/ifestosedu

Linkedin https://www.linkedin.com/in/panayiotis-ifestos-0b9382131/

Instagram https://www.instagram.com/p.ifestos/

Προσωπικό προφίλ https://www.facebook.com/panayiotis.ifestos

Στρατηγική Θεωρία–Κρατική Θεωρία https://www.facebook.com/groups/StrategyStateTheory/

Θουκυδίδης–Πολιτικός Στοχασμός https://www.facebook.com/groups/thucydides.politikos.stoxasmos/

«Κοσμοθεωρία των Εθνών» https://www.facebook.com/kosmothewria.ifestos

«ΤΟ ΕΘΝΟΚΡΑΤΟΚΕΝΤΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟΝ 21ο ΑΙΩΝΑ. Παθογένειες, αδιέξοδα, αίτια, πολιτικός στοχασμός, μεταμοντέρνος εθνομηδενισμός versus Έθνος και Πολιτισμός» https://piotita.gr/?p=41774

Συλλογικός τόμος: Το διεθνές σύστημα σε ιστορική μετάβαση. 21 αναλύσεις για τις αναδυόμενες προκλήσεις (Εκδ. Ποιότητα) https://piotita.gr/product/to-diethens-sistima-se-istoriki-metav/  +  https://wp.me/p3OqMa-3PM

Φιλοπατρία, Δημοκρατία, Ελευθερία https://www.facebook.com/groups/philopatria/

Προσωπική σελίδα https://www.facebook.com/p.ifestos

Πολιτισμός, Περιβάλλον, Φύση, Ψάρεμα https://www.facebook.com/Ifestos.DimotisBBB

Διεθνής πολιτική 21ος  αιώνας https://www.facebook.com/groups/InternationalPolitics21century/

ΗΠΑ: Ιστορία, Διπλωματία, Στρατηγική https://www.facebook.com/groups/USAHistDiplStrat/

Ελλάδα-Τουρκία-Κύπρος: Ανισόρροπο τρίγωνο https://www.facebook.com/groups/GreeceTurkeyCyprusImbalance/

Διαχρονική Ελληνικότητα https://www.facebook.com/groups/Ellinikotita/

Άνθρωπος, Κράτος, Κόσμος–Πολιτικός Στοχασμός https://www.facebook.com/groups/Ifestos.political.thought/

Παναγιώτης Κονδύλης – https://www.facebook.com/groups/Kondylis.Panagiotis/

Θολό Ευρωπαϊκό Βασίλειο των πρώην αποικιοκρατών και της Ευρωπαϊκής “Ένωσης” https://www.facebook.com/groups/TholoVasileioEU/

Μέγας Αλέξανδρος–Ιδιοφυής Στρατηγός και Στρατηλάτης https://www.facebook.com/groups/M.Alexandros/

Εκλεκτά βιβλία που αξίζουν να διαβαστούν https://www.facebook.com/groups/eklektavivlia/

Ειρηνική πολιτική επανάσταση https://www.facebook.com/groups/PolitPeacefulRevolution/

Τίτλοι-σύνδεσμοι αναρτημένων δοκιμίων, άρθρων https://wp.me/p3OqMa-26x

Πίνακες διαλέξεων και σημειώσεις διαλέξεων – πίνακες συντομογραφικής απεικόνισης πτυχών του διεθνούς συστήματος  https://wp.me/p3OqMa-1GG

‹

Κατηγορίες:E.H.Carr

Ετικέτες: , , , , , , , ,